حکایت کودکان و استاد از مثنوی معنوی

کودکان مکتبی از اوستاد	رنج دیدند از ملال و اجتهاد
مشورت کردند در تعویق کار	تا معلم در فتد در اضطرار
چون نمیآید ورا رنجوریی	کی بگیرد چند روز او دوریی
تا رهیم از حبس و تنگی و ز کار	هست او چون سنگ خارا برقرار
آن یکی زیرکترین تدبیر کرد	کی بگوید اوستا چونی تو زرد
خیر باشد رنگ تو بر جای نیست	این اثر یا از هوا یا از تبیست
اندکی اندر خیال افتد ازین	تو برادر هم مدد کن این چنین
چون درآیی از در مکتب بگو	خیر باشد اوستاد احوال تو
آن خیالش اندکی افزون شود	کز خیالی عاقلی مجنون شود
آن سوم و آن چارم و پنجم چنین	در پی ما غم نمایند و حنین
تا چو سی کودک تواتر این خبر	متفق گویند یابد مستقر
هر یکی گفتش که شاباش ای ذکی	باد بختت بر عنایت متکی
متفق گشتند در عهد وثیق	کی نگرداند سخن را یک رفیق
بعد از آن سوگند داد او جمله را	تا کی غمازی نگوید ماجرا
رای آن کودک بچربید از همه	عقل او در پیش میرفت از رمه
آن تفاوت هست در عقل بشر	کی میان شاهدان اندر صور
زین قبل فرمود احمد در مقال	در زبان پنهان بود حسن رجال
اختلاف عقلها در اصل بود	بر وفاق سنیان باید شنود
بر خلاف قول اهل اعتزال	کی عقول از اصل دارند اعتدال
تجربه و تعلیم بیش و کم کند	تا یکی را از یکی اعلم کند
باطلست این زآنک رای کودکی	کی ندارد تجربه در مسلکی
بر دمید اندیشه ای بر طفل خرد	پیر با صد تجربه بوئی نبرد
خود فزون آن به کی آن از فطرتست	تا ز افزونی که جهد و فکر تست
تو بگو دادۀ خدا بهتر بود	یا که لنگی راهوارانه رود
روز گشت و آمدند آن کودکان	بر همین فکرت زخانه تا دکان
جمله استادند بیرون منتظر	تا درآید اول آن یار مصر
زآنک منبع او بدست این رای را	سر امام آید همیشه پای را
ای مقلد تو مجو پیشی بر آن	کو بود منبع ز نور آسمان
او درآمد گفت استا را سلام	خیر باشد رنگ رویت زردفام
گفت استا نیست رنجی مر مرا	تو برو بنشین مگو یاوه هلا
نفی کرد اما غبار وهم بد	اندکی اندر دلش ناگاه زد
اندر آمد دیگری گفت این چنین	اندکی آن وهم افزون شد بدین
همچنین تا وهم او قوت گرفت	ماند اندر حال خود بس در شگفت